Thông tắc cống bằng baking soda và giấm có thực sự hiệu quả? Các chuyên gia nói gì về điều đó?

Là một trong những mẹo thông tắc cống được nhắc đến rất nhiều, nhưng thực tế là hỗn hợp baking soda và giấm gần như không mang lại hiệu quả đáng kể. Bởi hiện tượng sủi bọt mà bạn nhìn thấy chỉ đơn thuần là hai chất này phản ứng với nhau, chứ không phải là quá trình ăn mòn hay phân hủy vật gây tắc nghẽn.

Thông cống bằng hỗn hợp baking soda và giấm có thực sự hiệu quả? Ảnh: Gettyimages.

Bài viết được chia sẻ bởi Chiến Nguyễn - Cố vấn nội dung của KPTCHEM và ECOCLEAN. Ông được đào tạo chuyên sâu về hóa học, có hơn 15 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực phân phối hóa chất công nghiệp và cung cấp giải pháp xử lý thông tắc đường ống chuyên sâu. Là nhà cung cấp axit sulfuric, natri hydroxit và axit axetic đậm đặc hàng đầu tại thị trường Việt Nam và quốc tế, chúng tôi hiểu rõ tác dụng của từng chất trong đường ống và phản ứng của chúng khi tiếp xúc với các chất khác. Liên hệ với chúng tôi qua địa chỉ [email protected] để được tư vấn và báo giá về hóa chất, thông số kỹ thuật hoặc vận chuyển hàng hóa.

Cống nghẹt là tình trạng xảy ra rất phổ biến trong sinh hoạt hàng ngày. Hiện nay, chỉ với một vài từ khóa đơn giản như “cách thông tắc cống tại nhà”, “mẹo thông cống an toàn”, hay “hướng dẫn thông cống nhanh”,… sẽ có rất nhiều hướng dẫn dành cho bạn. Điểm chung của những bài viết này là thường nhắc đến những cách làm đơn giản kèm những lời giới thiệu về hiệu quả nhanh chóng, an toàn. Và một trong những cách được “thần thánh hóa” nhất không gì khác ngoài hỗn hợp baking soda và giấm trắng. Cách thực hiện đọc hướng dẫn chi tiết như đổ một cốc baking soda vào cống, tiếp tục đổ thêm một cốc giấm, sau đó quan sát hiện tượng sủi bọt.

Đúng là có bọt sủi xuất hiện và trông có vẻ như nó đang có tác dụng. Thế nhưng, hiệu quả lại gần như không đáng kể. Thực tế, hỗn hợp giấm và bột nở (tên gọi khác của baking soda) được xem là chất tẩy rửa tự nhiên thân thiện và khá hiệu quả khi dùng để lau chùi các vết bẩn trên bề mặt. Song, điều đó không có nghĩa là chúng hiệu quả với các chất bẩn dưới cống. Trước tiên, câu hỏi đặt ra là bọt sủi đó được tạo thành từ gì, và liệu có phần nào tiếp xúc với tạp chất gây tắc nghẽn trong đường ống của bạn hay không? Là nhà phân phối hóa chất mạnh có tác dụng thông tắc, vì vậy chúng tôi không có lý do gì để “thần thánh” quá mức công thức tự chế này, và cũng không có lý do gì để bác bỏ nó, mọi thứ đều là quan điểm cá nhân dựa trên góc nhìn hóa học.

Từ một công thức không đáng tin cậy

Phần lớn các bài chia sẻ thông cống bằng baking soda và giấm đều không nêu ra một liều lượng cụ thể được dùng để phản ứng hiệu quả, mà thay vào đó hầu hết đều dùng đơn vị là “cốc”, kèm theo đó là công thức rất chung chung. Ở đây, chúng tôi sẽ lấy một chiếc cốc tiêu chuẩn với thể tích 240ml-250ml có thể chứa 215g-228g bột nở.

Rất nhiều người truyền tai nhau về hiệu quả thông tắc “thần kỳ” của loại “nước muối sủi bọt” này. Ảnh: Shutterstock.

Chúng ta đều biết cả axit axetic và natri bicacbonat đều không phải axit mạnh hay bazơ mạnh, vì thế phản ứng sẽ được diễn ra theo tỉ lệ 1:1, có nghĩa là lượng chất phải được cân bằng theo mol chứ không phải theo cốc. Theo PubChem, khối lượng mol của hai chất này lần lượt là NaHCO3 (84,007g/mol) và CH3COOH (60,05g/mol).

Ví dụ, nếu dùng 100g bột nở thì cần bao nhiêu lít giấm (loại 5%) để phản ứng cân bằng? 

Kết quả: Để 100g bột nở (khoảng 1/2 cốc) phản ứng hoàn toàn cần dùng khoảng 1,43 lít giấm (tương đương gần 6 cốc). Vậy, công thức “1 cốc giấm + 1 cốc baking soda” được truyền tai nhau vốn không thể kích hoạt tối đa phản ứng.

Vậy, điều gì xảy ra khi bột nở gặp giấm?

Baking soda là natri bicacbonat (NaHCO3), nó còn được gọi là bột nở, vốn là một bazơ yếu. Trong khi đó, giấm là axit axetic (CH3COOH) hòa tan trong nước. Theo FDA, giấm chứa 2g - 5g axit axetic trên mỗi 100ml, nếu trên nhãn ghi 5% có nghĩa là 5g/100ml. Khi hai chất này phản ứng với nhau theo phương trình:

NaHCO3 + CH3COOH → CH3COONa + H2O + CO2

Sản phẩm tạo ra là muối natri axetat (CH3COONa), nước và carbon dioxide. Bước trung gian là axit cacbonic (H2CO3) không bền và phân hủy thành nước và CO2. Bọt khí được tạo ra từ quá trình này. Chính vì vậy, hiện tượng sủi bọt mà bạn nhìn thấy thực chất là do axit và bazơ trung hòa lẫn nhau, và không liên quan gì đến việc ăn mòn hay phân hủy chất thải.

Ngay cả giấm đậm đặc cũng không thể làm tăng hiệu quả thông tắc cống

Trên thực tế, nồng độ giấm càng cao thì axit càng mạnh chứ không phải là chất thông cống càng hiệu quả. Khi dùng với baking soda, nó thậm chí chỉ làm tiêu hao lượng bột nở nhiều hơn và tạo ra nhiều khí hơn mà thôi.

Hiếm khi tắc nghẽn đường ống thoát nước bị tắc nghẹt chỉ do một nguyên nhân duy nhất. Các mảng bám thường được hình thành từ nhiều thành phần gồm chất béo, dầu mỡ, protein, sợi cellulose, xà phòng, vụn thực phẩm,… và cả tóc của bạn. Trong đó,

• Chất béo và dầu mỡ là những chất không tan trong nước nhưng lại bám dính rất tốt, chúng giữ vai trò như chất keo dính thu hút rác có trong đường ống tạo thành mảng bám cứng và khó bị phân hủy. Chúng thường được xử lý bằng cách dùng các chế phẩm sinh học như men vi sinh ăn mỡ hoặc hóa chất tẩy rửa để làm tan mảng bám, nước nóng cũng có thể phát huy hiệu quả nhưng hiệu quả kém hơn so với các sản phẩm chuyên dụng.
• Các búi tóc cũng là nguyên nhân hàng đầu gây tắc nghẹt. Với thành phần chính là keratin nên nếu chỉ dùng bazơ không thể làm gãy liên kết của sợi tóc.
• Và còn nhiều thứ khác tích tụ sâu trong đường ống.

Có thể thấy dung dịch muối loãng có chứa bọt khí không xuất hiện trong bất kỳ cách xử lý nào với các chất gây nghẹt cống. Mặc dù khí carbon dioxide có thể tạo ra áp suất, nhưng ống thoát nước không kín hoàn toàn và khí này có thể thoát ra ngoài. Ngay cả khi bạn cố gắng dùng giẻ bịt kín miệng cống thì áp suất CO2 tạo ra từ phản ứng baking soda và giấm cũng không đủ mạnh để làm thông tắc cống, cũng như không đủ mạnh để làm tan chảy các mảng bám cứng đầu trong cống do dầu mỡ gây ra.

Những cách thông tắc cống tại nhà mang lại hiệu quả cao nhất

Mặc dù hãng Arm & Hammer từng chia sẻ nhiều lợi ích của hỗn hợp baking soda và giấm (https://www.armandhammer.com/en/articles/baking-soda-and-vinegar), trong đó bao gồm cả việc thông tắc và khử mùi cống rãnh. Tuy nhiên, hãy xem đó như một biện pháp nhẹ nhàng được thực hiện hàng ngày giúp đường ống được làm sạch và loại bỏ mùi hôi, tuyệt đối không phải giải pháp thông tắc cống nhanh tức thời khi gặp sự cố.

Thay vào đó, những cách thông tắc cống khác sẽ giúp bạn xử lý hiệu quả hơn, chẳng hạn như:

Nước nóng hiệu quả trong việc làm mềm mỡ

Nhiệt mới thật sự là yếu tố chính giúp làm tan chảy chất béo tích tụ trong đường ống. Sử dụng nước nóng được xem là giải pháp “cứu cánh” giúp ngăn ngừa sự cố tạm thời. Với đường ống thoát nước chậm, bạn có thể nhỏ 4-5 giọt nước rửa bát vào 2-3 lít nước nóng (60°C) và khuấy đều, sau đó đổ từ từ xuống miệng cống giúp cải thiện dòng chảy. Tuy nhiên, nhiệt tạo ra từ nước nóng có thể yếu đi nếu vật tắc nghẽn nằm sâu dưới đường ống, khi đó bạn cần gọi cho chuyên gia hoặc dùng các sản phẩm chuyên dụng.

Nước nóng giúp hòa tan lớp mỡ tích tụ trong đường ống. Ảnh: Reworld Media.

Dụng cụ thông cống cơ học là ưu tiên hàng đầu

Rất nhiều trường hợp thông tắc thành công chỉ sau một vài lần sử dụng pít-tông, và biết đâu bạn cũng nằm trong số đó. Ngoài ra, dùng dây thông cống quay tay sẽ loại bỏ tóc và đánh bay mảng bám trực tiếp.

Bạn nên thực hiện cách này trước khi sử dụng hóa chất vì hai lý do: Một là, hiệu quả với hầu hết mọi chất gây tắc nghẽn, kể cả các chất mà hóa chất không thể xử lý. Hai là, nếu không hiệu quả, ít nhất bạn cũng xác định được vị trí bị tắc nghẽn nằm sâu trong đường ống, từ đó có thể lựa chọn liều lượng hóa chất phù hợp.

Hóa chất thông cống chuyên dụng

Thành phần chính của nhiều hóa chất thông cống là chất kiềm mạnh như xút ăn da (NaOH), hay axit mạnh như axit sunfuric (H2SO4), cùng với các chất phụ gia giúp làm tăng hiệu quả xử lý. Điểm chung của chúng là phản ứng nhanh khi gặp nước tạo ra nhiệt giúp loại bỏ các tắc nghẽn do chất béo, thúc đẩy quá trình nhũ hóa và xà phòng hóa.

Chúng tôi bán những sản phẩm gì để vệ sinh đường ống thoát nước?

Ngoài ra, chúng tôi cũng bán axit axetic dưới dạng tinh khiết chuyên dụng cho phòng thí nghiệm, trung tâm nghiên cứu, cơ sở sản xuất, nhà máy,…

EcoSock - Bột thông cống chuyên dụng, là “khắc tinh” của dầu mỡ, chất béo và cặn bẩn hữu cơ tích tụ lâu ngày trong đường ống dẫn. Ảnh: EcoClean.

Tóm lại, khi cống nghẹt bạn nên làm gì?

• Cống thoát nước chậm, mùi nhẹ: có thể dùng dụng cụ thông tắc sau đó xả thêm nước nóng. Có thể đổ một chút bột nở vào cống, chất này có tính kiềm yếu và cơ chế hấp phụ các phân tử gây mùi giúp loại bỏ tạm thời mùi hôi.
• Ống nước bị tắc hoàn toàn: Mở nắp cống và dùng dây thông cống để loại bỏ vật gây tắc. Nếu vị trí tắc vượt quá chiều dài của dây, hãy dùng hóa chất thông cống chuyên dụng để xử lý.
• Trường hợp tắc nghẽn tái diễn nhiều lần, bạn nên gọi thợ sửa ống nước. Việc kiểm tra chuyên sâu sẽ xác định chính xác nguyên nhân gây ra sự cố.

Nếu bạn đang gặp các vấn đề liên quan đến tắc nghẽn cống thoát nước, đừng ngại liên hệ ngay với chúng tôi. Đội ngũ kỹ thuật của KPTCHEM sẽ giúp bạn biết được nguyên nhân chính xác gây ra sự cố và khắc phục chúng triệt để. Đừng chờ đợi, và cũng đừng tự ý áp dụng những cách thông cống khi bạn không hiểu rõ về cách chúng vận hành, vì điều đó chỉ khiến tình trạng trở nên tồi tệ hơn!.